Tabletki na refluks - jaki lek wybrać na zgagę

Trzy grupy tabletek na refluks

Refluks, czyli cofanie się kwaśnej treści z żołądka do przełyku, daje zgagę, kwaśne odbijanie i pieczenie za mostkiem. Leki na ten problem nie są jednakowe. Jedne neutralizują kwas, który już podrażnia przełyk, inne zmniejszają jego wydzielanie na kilka godzin, a najsilniejsze wyłączają produkcję kwasu na większą część doby i dają przełykowi czas na wygojenie. Zanim sięgniesz po pierwszą tabletkę z apteki, warto wiedzieć, do której z tych grup należy i czego można się po niej spodziewać.

Antacydy i alginiany - szybka, doraźna ulga

Antacydy, czyli leki zobojętniające, zawierają związki glinu, magnezu, wapnia lub wodorowęglan sodu. Reagują z kwasem już obecnym w żołądku i podnoszą jego pH. Działają szybko, zwykle w ciągu kilku minut, ale krótko, bo żołądek dalej produkuje kwas, więc efekt utrzymuje się tylko przez jedną do trzech godzin. Alginiany działają trochę inaczej: po posiłku tworzą na powierzchni treści żołądkowej lekką, żelową warstwę, która mechanicznie ogranicza cofanie się kwasu do przełyku. Obie grupy są dostępne bez recepty i dobrze sprawdzają się przy sporadycznej zgadze, na przykład po ciężkostrawnym posiłku. Nie leczą jednak zapalenia przełyku i nie są rozwiązaniem, gdy objawy pojawiają się kilka razy w tygodniu.

Blokery H2, czyli famotydyna

Blokery receptora H2 hamują wydzielanie kwasu, blokując receptor histaminowy na komórkach okładzinowych żołądka. Działają słabiej niż inhibitory pompy protonowej, za to zaczynają zmniejszać kwaśność szybciej, w ciągu około godziny, a efekt trzyma się kilka godzin. Głównym przedstawicielem dostępnym dziś w Polsce jest famotydyna. Starszą ranitydynę wycofano z obrotu w 2020 roku po wykryciu w niej zanieczyszczenia. Famotydyna w niższych dawkach bywa dostępna bez recepty, wyższe wymagają recepty. Ma jedno ograniczenie: przy codziennym, długim stosowaniu jej działanie stopniowo słabnie, bo rozwija się tolerancja. Dlatego bloker H2 lepiej sprawdza się doraźnie i na objawy nocne niż jako lek na stałe.

Inhibitory pompy protonowej - podstawa leczenia

Inhibitory pompy protonowej, w skrócie IPP, najsilniej ze wszystkich tabletek hamują wydzielanie kwasu. Blokują pompę protonową, czyli ostatni etap jego produkcji w komórkach żołądka. To dzięki temu utrzymują wyższe pH przez większą część doby i dają nadżerkom przełyku czas na wygojenie. Do tej grupy należą omeprazol, pantoprazol i esomeprazol, a także lanzoprazol i rabeprazol. Pełny efekt nie pojawia się z dnia na dzień, tylko buduje przez kilka dni regularnego przyjmowania, dlatego IPP bierze się codziennie, rano, na czczo, 30-60 minut przed śniadaniem, a nie doraźnie przy napadzie zgagi. To leki pierwszego wyboru w chorobie refluksowej i w nadżerkowym zapaleniu przełyku.

Różnice między nimi są umiarkowane. Więcej o wyborze konkretnego leku piszemy w porównaniach pantoprazol czy omeprazol oraz esomeprazol czy omeprazol.

Tabletki na refluks - porównanie grup

Jak dobrać tabletki na refluks

O wyborze decyduje przede wszystkim to, jak często wraca zgaga. Gdy pojawia się kilka razy w miesiącu, wystarczy antacyd albo alginian przyjmowany doraźnie, po posiłku lub przed snem. Jeśli objawy występują dwa razy w tygodniu lub częściej, doraźne gaszenie przestaje wystarczać i skuteczniejsze jest regularne leczenie inhibitorem pompy protonowej przez kilka tygodni. Przy potwierdzonym nadżerkowym zapaleniu przełyku IPP w pełnej dawce jest standardem. Na uciążliwe objawy nocne lekarz czasem dokłada na noc bloker H2 lub alginian. Osobna sytuacja to pacjent przyjmujący klopidogrel po zawale albo po wszczepieniu stentu, u którego zamiast omeprazolu wybiera się pantoprazol o mniejszej liczbie interakcji. Szerzej o postępowaniu piszemy na stronie leczenie refluksu.

Kiedy potrzebna jest recepta

Część tabletek na refluks kupisz bez recepty do krótkiego, doraźnego stosowania: antacydy, alginiany, niskie dawki famotydyny oraz omeprazol 20 mg, który stosuje się wtedy do 14 dni. To rozwiązanie na przejściowe dolegliwości, a nie na leczenie choroby refluksowej. Wyższe dawki inhibitorów pompy protonowej, dawka 40 mg oraz kuracje liczone w tygodniach wymagają recepty i wcześniejszej oceny lekarza. Recepta nie jest formalnością: lekarz sprawdza objawy, choroby współistniejące i inne przyjmowane leki, żeby dobrać właściwy preparat, dawkę i czas leczenia oraz wykluczyć sytuacje, w których zgaga jest tylko wierzchołkiem poważniejszego problemu. E-receptę można dziś uzyskać online, po wypełnieniu wywiadu medycznego, ale zawsze wystawia ją lekarz na podstawie tej oceny, a nie automat.

Objawy alarmowe - kiedy do lekarza

Zgaga bywa niewinna, ale niektóre objawy nakazują odłożyć tabletki i najpierw się zbadać. Pilnej oceny wymagają trudności z połykaniem, chudnięcie bez wyraźnej przyczyny, wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy oraz czarny, smolisty stolec. To sygnały, których nie wolno tłumić kolejną dawką leku, bo mogą wskazywać na poważniejszą chorobę przełyku lub żołądka. Do lekarza warto się też wybrać, gdy zgaga trwa dłużej niż 2 tygodnie mimo leczenia bez recepty albo wraca za każdym razem po odstawieniu leku. Wtedy potrzebne jest właściwe rozpoznanie i dobranie leczenia, a nie samodzielne zwiększanie dawki.

Najczęstsze pytania