Objawy refluksu żołądkowo-przełykowego

Czym jest refluks żołądkowo-przełykowy

Refluks żołądkowo-przełykowy to cofanie się kwaśnej treści z żołądka do przełyku. Odpowiada za to dolny zwieracz przełyku, który normalnie działa jak zawór i zamyka wejście do żołądka. Gdy się rozluźnia zbyt często lub nie domyka, kwas solny przedostaje się do przełyku i drażni błonę śluzową nieprzystosowaną do niskiego pH. Sporadyczne cofanie treści zdarza się wielu zdrowym osobom. O chorobie refluksowej mówimy dopiero wtedy, gdy objawy są uciążliwe albo powtarzają się częściej niż 2 razy w tygodniu.

Typowe objawy refluksu

Najbardziej charakterystyczne dolegliwości dotyczą przełyku i górnej części brzucha. To one najczęściej naprowadzają na rozpoznanie:

• Zgaga - pieczenie za mostkiem, które wędruje ku górze, zwykle po jedzeniu.
• Kwaśne lub gorzkie odbijanie - cofanie się treści albo samego kwasu do gardła i ust, tak zwana regurgitacja.
• Ból lub ucisk za mostkiem - czasem przypomina dolegliwości sercowe, dlatego wymaga rozważnej oceny.
• Nieprzyjemny, kwaśny smak w ustach, zwłaszcza rano po przebudzeniu.
• Uczucie pełności i odbijanie po posiłkach, czasem z lekkimi mdłościami.

U wielu osób objawy są słabo nasilone i pojawiają się tylko po cięższych posiłkach. U innych zgaga budzi w nocy i utrudnia sen, co bywa pierwszym powodem szukania pomocy.

Mniej oczywiste, pozaprzełykowe objawy

Kwas cofający się aż do gardła i krtani może dawać dolegliwości, których na pierwszy rzut oka nie kojarzymy z żołądkiem. To tak zwane objawy pozaprzełykowe i łatwo pomylić je z infekcją lub alergią:

• Przewlekły, suchy kaszel, który nasila się po posiłkach lub w nocy.
• Chrypka, zwłaszcza poranna, oraz uczucie zmęczenia głosu.
• Uczucie guli w gardle, tak zwany globus, i częste odchrząkiwanie.
• Nawracające zapalenia gardła i krtani bez wyraźnej infekcji.
• Pogorszenie kontroli astmy u osób, które na nią chorują.
• Erozja szkliwa zębów spowodowana kontaktem z kwasem.

Jeśli kaszel czy chrypka utrzymują się tygodniami mimo leczenia laryngologicznego, warto sprawdzić, czy przyczyną nie jest właśnie refluks.

Kiedy objawy się nasilają

Dolegliwości refluksowe rzadko są stałe. Zwykle pojawiają się lub nasilają w konkretnych sytuacjach, a rozpoznanie tych okoliczności pomaga potwierdzić, że chodzi o refluks:

• Po obfitym, tłustym lub smażonym posiłku.
• W pozycji leżącej, dlatego zgaga często dokucza w nocy.
• Przy schylaniu się i pochylaniu tułowia do przodu.
• Po kawie, alkoholu, napojach gazowanych i paleniu papierosów.
• Przy nadwadze oraz w ciąży, gdy rośnie ciśnienie w jamie brzusznej.

Sam ten schemat, czyli zgaga po jedzeniu i w nocy, którą łagodzi wyprostowanie się, jest dla lekarza silną wskazówką w kierunku choroby refluksowej.

Objawy alarmowe, które wymagają pilnej oceny

Część dolegliwości wykracza poza zwykłą zgagę i wymaga szybkiego kontaktu z lekarzem, bo może oznaczać powikłania refluksu lub inną, poważniejszą chorobę:

• Trudności lub ból przy połykaniu, uczucie zatrzymywania się pokarmu.
• Niezamierzone chudnięcie bez zmiany diety.
• Wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy.
• Czarny, smolisty stolec, który świadczy o krwawieniu.
• Narastające osłabienie i objawy niedokrwistości.
• Silny ból w klatce piersiowej z dusznością, potami lub promieniowaniem do ramienia czy żuchwy - to może być serce, a nie żołądek.

Przy takich sygnałach nie zwlekaj z konsultacją, a w razie silnego bólu w klatce z dusznością dzwoń pod numer 112.

Kiedy do lekarza i jak leczy się refluks

Sporadyczną zgagę często wystarczy opanować dietą, mniejszymi porcjami i lekami zobojętniającymi bez recepty. Konsultacja lekarska jest potrzebna, gdy objawy wracają częściej niż 2 razy w tygodniu, utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie mimo takiego postępowania albo towarzyszą im objawy alarmowe. Lekami pierwszego wyboru w chorobie refluksowej są inhibitory pompy protonowej, które trwale obniżają wydzielanie kwasu i pozwalają goić się przełykowi. Najczęściej stosuje się pantoprazol, omeprazol lub esomeprazol. O rozpoczęciu leczenia, dawce i czasie terapii decyduje lekarz na podstawie wywiadu i oceny objawów, dlatego wyższe dawki oraz dłuższe leczenie wymagają recepty.

Najczęstsze pytania