Refluks krtaniowo-gardłowy (LPR) - objawy i leczenie

Czym jest refluks krtaniowo-gardłowy

Za refluks odpowiadają dwa zwieracze przełyku: dolny, który zamyka wejście do żołądka, i górny, który oddziela przełyk od gardła. Kiedy oba nie domykają się prawidłowo, kwaśna treść razem z aktywną pepsyną cofa się wysoko, aż do gardła i krtani. Błona śluzowa tej okolicy nie ma mechanizmów obronnych przełyku, więc reaguje na drażnienie nawet przy niewielkich epizodach refluksu. Efektem są objawy głosowe i gardłowe, a nie klasyczne pieczenie za mostkiem.

Dlatego LPR nazywa się cichym refluksem. Wielu pacjentów nie kojarzy chrypki czy kaszlu z żołądkiem, bo nie odczuwa zgagi. To odróżnia tę postać od klasycznej choroby refluksowej przełyku, w której kwas drażni głównie dolny odcinek przełyku i daje typowe objawy trawienne.

Objawy refluksu krtaniowo-gardłowego

Dolegliwości dotyczą przede wszystkim gardła, krtani i głosu. Bywają uporczywe i mylone z przewlekłym zapaleniem gardła lub alergią:

• Chrypka i zmiana barwy głosu, nasilona rano, czasem zmęczenie głosu w ciągu dnia.
• Przewlekłe odchrząkiwanie i uczucie zalegania wydzieliny w gardle.
• Uczucie guli w gardle, medycznie zwane globus, bez rzeczywistej przeszkody przy połykaniu.
• Suchy, męczący kaszel, zwłaszcza po posiłkach i po położeniu się.
• Ból lub drapanie w gardle oraz nawracające infekcje gardła i zatok.
• Kwaśny lub gorzki smak w ustach, częściej rano po przebudzeniu.
• Uczucie spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła i trudność z odksztuszeniem.

Zgaga w LPR bywa słaba lub w ogóle nie występuje, co utrudnia trafienie na właściwe rozpoznanie. Objawy nasilają się po obfitych, tłustych posiłkach, przy nadwadze oraz u osób intensywnie używających głosu. Więcej o objawie kaszlu piszemy w osobnym poradniku.

Refluks krtaniowo-gardłowy a klasyczna choroba refluksowa

Obie postaci mają wspólne źródło, czyli cofanie kwasu, ale różnią się miejscem podrażnienia i obrazem objawów. To zestawienie ułatwia odróżnienie LPR od zwykłego refluksu przełykowego.

Jak rozpoznaje się LPR

Rozpoznanie stawia najczęściej laryngolog na podstawie objawów i badania krtani. W laryngoskopii widoczne bywają obrzęk i zaczerwienienie tylnej części krtani oraz przerost w okolicy spoidła tylnego. Pomocne są kwestionariusze objawów i obrazu krtani, a w trudnych przypadkach pH-metria z impedancją, która wykrywa także refluks niekwaśny.

Objawy LPR są mało swoiste, dlatego rozpoznanie bywa niejednoznaczne. Przewlekłą chrypkę i kaszel dają też infekcje, alergia, astma, nadużywanie głosu, leki obniżające ciśnienie oraz palenie papierosów. Zanim uzna się refluks za przyczynę, warto wykluczyć te stany, a przy dłużej trwających dolegliwościach ocenić krtań u specjalisty.

Leczenie refluksu krtaniowo-gardłowego

Leczenie opiera się na dwóch filarach: modyfikacji stylu życia oraz lekach hamujących wydzielanie kwasu. Sam styl życia potrafi istotnie zmniejszyć objawy.

• Ostatni posiłek najlepiej zjeść na 3 godziny przed snem i unieść wezgłowie łóżka.
• Redukcja masy ciała u osób z nadwagą odciąża zwieracz przełyku.
• Warto ograniczyć kawę, alkohol, potrawy tłuste i pikantne, czekoladę, miętę, cytrusy oraz napoje gazowane.
• Rzucenie palenia poprawia stan błony śluzowej krtani i gardła.
• Zamiast odchrząkiwania lepiej wypić łyk wody, bo odchrząkiwanie dodatkowo drażni struny głosowe.

Lekami pierwszego wyboru są inhibitory pompy protonowej (IPP): pantoprazol, omeprazol i esomeprazol. W LPR stosuje się je zwykle w wyższej dawce lub dwa razy dziennie i przez dłuższy czas, od kilku tygodni do 2-3 miesięcy, bo błona śluzowa krtani goi się wolniej niż przełyk. Trzeba uczciwie zaznaczyć, że skuteczność IPP w LPR bywa mniejsza niż w klasycznym refluksie, a część poprawy wynika z upływu czasu i zmiany nawyków. Dlatego lekarz ocenia efekt po kilku tygodniach i w razie potrzeby modyfikuje leczenie. Bywają dołączane preparaty alginianowe, które tworzą barierę na powierzchni treści żołądkowej i pomagają zwłaszcza przy refluksie słabo kwaśnym. O doborze leku, dawki i długości terapii decyduje lekarz.

Kiedy potrzebna jest recepta i konsultacja

Inhibitory pompy protonowej w dawce 20 mg bywają dostępne bez recepty do krótkiego leczenia zgagi. Wyższa dawka, na przykład 40 mg, oraz dłuższe leczenie typowe dla refluksu krtaniowo-gardłowego wymagają recepty i oceny lekarza. Konsultacja online może pomóc rozpocząć próbę leczenia IPP, gdy obraz jest typowy, a objawy nie budzą niepokoju. Refluks krtaniowo-gardłowy często wymaga jednak także badania laryngologicznego, którego nie zastąpi wywiad przez internet.

Do lekarza, najlepiej laryngologa, zgłoś się bez zwłoki, gdy pojawią się objawy alarmowe:

• chrypka utrzymująca się dłużej niż 3 tygodnie, szczególnie u osoby palącej;
• wyczuwalny guzek na szyi, ból lub trudność przy połykaniu;
• krztuszenie się, duszność, chudnięcie bez wyraźnej przyczyny;
• krew w plwocinie lub wymiotach albo czarny stolec.

Takie sygnały mogą świadczyć o poważniejszej chorobie i wymagają diagnostyki stacjonarnej, a nie samego leczenia refluksu.

Jak uzyskać e-receptę online

• Wypełniasz formularz medyczny o objawach, stanie zdrowia i przyjmowanych lekach
• Opłacasz konsultację, 59 zł
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę
• Jeśli lekarz odmówi, otrzymujesz pełny zwrot

Najczęstsze pytania